Jeden dla wszystkich

Każdego dnia w Polsce tysiące osób szukają pomocy. Matka samotnie wychowująca dziecko, które potrzebuje terapii. Senior, który po śmierci współmałżonka został bez wsparcia. Osoba w kryzysie psychicznym, która nie wie, do kogo się zwrócić. Rodzina dotknięta przemocą domową. Każda z tych historii ma wspólny mianownik — pomoc gdzieś istnieje, ale trudno do niej dotrzeć.

Równolegle setki organizacji pozarządowych, fundacji, ośrodków pomocy społecznej, grup wsparcia i wolontariuszy oferują realne wsparcie — nie zawsze widoczne dla tych, którzy go potrzebują. Tę przepaść chce zasypać Portal Pomocy.

Skąd wziął się pomysł

Idea jest prosta: połączyć tych, którzy pomagają, z tymi, którzy potrzebują pomocy. Brzmi oczywiście, ale w praktyce dotychczasowy krajobraz wsparcia w Polsce jest mocno rozproszony. Ośrodek pomocy społecznej, fundacja zbierająca na leczenie, grupa wsparcia dla osób z depresją, schronisko dla kobiet doświadczających przemocy, organizacja pomagająca seniorom — wszystkie działają, ale każda osobno. Każda ma własną stronę, własne kanały komunikacji, własny sposób docierania do odbiorców.

Dla osoby w kryzysie oznacza to często wielogodzinne poszukiwania w internecie, telefony do niewłaściwych instytucji, wypełnianie tych samych wniosków w różnych miejscach. Czasem — rezygnację. Bo gdy człowiek jest na dnie, nie ma siły na detektywistyczną pracę, której wymaga znalezienie odpowiedniego wsparcia.

Co mówi nauka o sieciach wsparcia

Pomysł jednej, zintegrowanej platformy nie jest wymysłem marketingowym. Wyrasta z wieloletnich badań naukowych nad tym, jak działa wsparcie społeczne i co decyduje o jego skuteczności.

Polska socjolożka prof. Jolanta Grotowska-Leder w monografii poświęconej współczesnym studiom nad wsparciem społecznym zwraca uwagę, że problematyka wsparcia społecznego funkcjonuje w znacznym rozproszeniu, mimo że pomaganie i wspieranie innych ma fundamentalne znaczenie dla rozumienia i kształtowania współczesnej rzeczywistości społecznej. To samo dotyczy nie tylko nauki — dotyczy realnego, codziennego krajobrazu pomocy.

Z kolei badania psychologiczne pokazują coś jeszcze ważniejszego: samo poczucie, że wsparcie jest dostępne — nawet zanim człowiek z niego skorzysta — działa ochronnie na zdrowie i samopoczucie. W literaturze nazywa się to wsparciem spostrzeganym i jest jednym z najsilniejszych predyktorów odporności psychicznej. Człowiek, który wie, że w razie kryzysu ma do kogo się zwrócić, lepiej radzi sobie ze stresem, ma niższe ryzyko depresji, a nawet — jak wykazały klasyczne badania kardiologiczne Berkman i współpracowników — lepsze rokowania zdrowotne.

Tu pojawia się kluczowy wniosek dla każdego, kto myśli o systemie pomocy: jeśli ludzie nie wiedzą, jakie wsparcie jest dla nich dostępne, ono dla nich praktycznie nie istnieje. Można mieć w mieście dwadzieścia organizacji oferujących pomoc, ale jeśli mieszkańcy nie mają jak ich znaleźć, efekt jest taki sam, jakby ich nie było.

Czego uczy praktyka pomocy społecznej

Praktyka potwierdza to, co mówi nauka. Pracownicy socjalni, psychologowie, koordynatorzy NGO od lat sygnalizują te same problemy:

• Powielanie się usług — w tym samym mieście trzy fundacje robią to samo, nie wiedząc o sobie nawzajem, podczas gdy obok jest obszar zupełnie nieobsłużony.
• Trudność z trafieniem do właściwej instytucji — osoba potrzebująca pomocy często odbija się od kilku miejsc, zanim trafi tam, gdzie naprawdę może coś dostać.
• Brak wymiany doświadczeń — organizacje, które mogłyby się od siebie uczyć, działają w izolacji i wielokrotnie wymyślają koło na nowo.
• Niedoinformowanie potencjalnych pomagających — wiele osób chciałoby pomóc, oddać rzeczy, zostać wolontariuszem, wesprzeć finansowo — ale nie wiedzą, komu i jak.

Eksperci od lat wskazują, że wymiana wiedzy i doświadczeń oraz budowanie sieci partnerstw między organizacjami to fundamenty efektywnego sektora pomocowego. Te same zasady — partnerstwa, efektywności, pomocniczości — zapisała ustawa o działalności pożytku publicznego, regulując współpracę NGO z administracją. Sęk w tym, że zapis prawny to za mało. Potrzebne są narzędzia, które tę współpracę umożliwiają w praktyce.

Co może dać wszystkim jedna platforma

Osobom potrzebującym wsparcia

Przede wszystkim — oszczędność czasu i energii w momencie, gdy mają ich najmniej. Zamiast kilkunastu zakładek w przeglądarce, telefonów, które kończą się odsyłaniem do innej instytucji, i frustracji — jedno miejsce, w którym według sytuacji życiowej, lokalizacji i rodzaju potrzeby można znaleźć konkretne, zweryfikowane oferty pomocy. Dla osoby w kryzysie to różnica między „poddam się” a „dam radę zacząć”.

Organizacjom pomocowym

Większa widoczność i dotarcie do tych, którzy naprawdę ich szukają. Możliwość pokazania swojej oferty obok innych, w przejrzysty sposób. Ale też — co równie ważne — kontakt z innymi organizacjami, możliwość wymiany doświadczeń, kierowania osób tam, gdzie naprawdę dostaną pomoc, jeśli dany podmiot nie jest w stanie jej udzielić. To buduje sektor mocniejszy, a nie konkurujący o tych samych odbiorców.

Pomagającym indywidualnie

Każdy z nas zna kogoś, kto chciał pomóc, ale nie wiedział jak. Oddać meble po przeprowadzce, zostać wolontariuszem, wesprzeć finansowo konkretną sprawę, zaoferować swoje umiejętności zawodowe. Portal Pomocy ma być miejscem, gdzie chęć pomocy spotyka konkretną potrzebę — bez pośredników, bez błądzenia, bez wątpliwości, czy trafia tam, gdzie powinna.

Społeczeństwu jako całości

Lepsze przepływy informacji w systemie pomocy oznaczają realne oszczędności — zarówno publicznych pieniędzy, jak i czasu pracowników socjalnych. Mniej powielania, więcej współpracy. A na poziomie głębszym — budowanie poczucia, że pomoc jest dostępna. Jak pokazują przytoczone badania, samo to przekonanie ma mierzalny, pozytywny wpływ na zdrowie i odporność psychiczną całych populacji.

Pomoc, która jest naprawdę pod ręką

Założenie Portalu Pomocy mieści się w jednym zdaniu: pomaganie powinno być proste. Proste dla tego, kto pomocy potrzebuje — bo nie powinien szukać jej godzinami w internecie. Proste dla tego, kto pomaga — bo nie powinien rywalizować z innymi pomagającymi o widoczność. I proste dla społeczności jako całości — bo dobrze działający system wsparcia to fundament zdrowego społeczeństwa.

To, co dzisiaj jest rozproszone, w jednym miejscu staje się dostępne. To, co dzisiaj wymaga wiedzy eksperckiej, kogo zapytać i gdzie iść — staje się oczywiste dla każdego. A nauka i praktyka pomocy społecznej zgodnie pokazują, że to nie jest detal, lecz warunek, by wsparcie naprawdę docierało do tych, dla których jest przeznaczone.